Minimalist lifestyle| Bảo vệ self-help

Lời nói đầu

1. Tại sao có bài viết này?
Trong một vài lần dạo các group mọi người chia sẻ những kiến thức về sách, mình thấy một vài bạn nói “Mình không tin vào self-help”. Dạo đó mình chỉ dành thời gian để thưởng thức truyện của bác Ánh hay thả hồn vào chuyến phiêu lưu kì bí trong vài tiểu thuyết nước ngoài kinh điển. Do vậy, khi thấy vài ý kiến trái chiều về self-help, mình chỉ thấy thắc mắc, chứ không cảm thấy gì.Hai tháng trước, mình tìm đến self-help. Đọc, thử áp dụng và thấy có hiệu quả. Tới lúc đó, xem lại những nhận xét phiến diện của các bạn, mới thấy “tội nghiệp” self-help. Tuy vậy, đã có một số bài viết chỉ rõ vấn đề của việc tại sao đọc sách self-help không có tác dụng. Do đó, ở bài viết này mình sẽ viết trên tinh thần bảo vệ self-help.

2. Nguồn thông tin
Bài viết này được dựa mình viết dựa trên thông tin của một số quyển sách mình đọc gần đây.
1. Giận - Thích Nhất Hạnh
2. Cho là nhận - Nguyên Minh
3. Kĩ năng bán hàng tuyệt đỉnh - Grant Cardone
Ngoài ra, mình cũng phản biện với một vài thông tin được trích từ một số bài viết được nhiều người xem:
1. Bài viết của cafebiz.vn
2. Bài viết của tamlyhoctoipham.com
3. Bài viết của ybox.vn
4. Bài viết của tramdoc.vn
5. Video của Xone TV

***

Một số người cho rằng sách self-help không có tính thực tiễn vì một số lí do sau:

a. Mang tính truyền động lực:

“Lật từng trang sách, tôi cẩn thận ghi chép những câu trích dẫn truyền cảm hứng vào cuốn sổ với ý nghĩ là sau đó nó sẽ có ích (thực ra là không), tôi cảm thấy một sự ấm áp nảy nở khắp cơ thể…. giống như các loại ma túy, sau khi cảm giác phê đã qua, trong tôi chỉ còn lại cảm giác hoang mang và lạc lõng.” (tramdoc.vn).

Chủ thể từ trích dẫn trên là: Lời hay ý đẹp.

Đồng ý là có những lối hành văn bay bổng, cũng tồn tại những cách trình bày thẳng thắn. Truyền tải một thông điệp tích cực là sai sao? Những án văn mơ mộng không có nghĩa là nó “hư cấu”. Nó mang một vẻ đẹp đáp ứng được thị hiếu của phần lớn chúng ta, nên ta thích nó. Không phải ngẫu nhiên mà thời nay, ngành công nghiệp sắc đẹp phát triển. Chúng ta không chỉ chú ý tới chất lượng sản phẩm mà còn sẵn sàng chi tiền cho một món đồ với vẻ ngoài bắt mắt, bỏ tiền để mua một cuốn sách gieo những hạt giống tích cực vào tâm hồn ta. Tất cả, đơn giản là vì tình yêu với cái đẹp, tình yêu với nghệ thuật.

“...hầu hết những cuốn sách self-help được ưa chuộng được viết ra để làm cho bạn hưng phấn, không thể giúp bạn thay đổi cuộc sống của mình. Những điều họ đọc được trong những cuốn sách đó đa phần đều hư cấu, sự thật chỉ chiếm có 10% nội dung....Cùng lúc đó, những cuốn sách viết ra với mục đích giúp bạn tự mình thay đổi chính mình với đầy đủ những lời giải thích và chỉ dẫn được viết trong sách thì đều khiến người đọc chán nản, không hưng phấn khi đọc chúng. Do vậy, chúng không hợp với thị hiếu và được bán với doanh số tương đối kém.” (cafebiz.vn)

Ý kiến trên cho rằng: Giọng văn nói riêng, hay “giá trị nghệ thuật” nói chung, hầu hết, càng được đánh giá cao thì nội dung của nó sẽ không hay. Điều đó chẳng khác nào ta nói một cô gái đẹp thì không thể đạt được thành công (Chúng ta nghĩ họ dành thời gian suốt ngày để làm đẹp vì ta cũng có một cô bạn tương tự như vậy). Hay như việc ta nghĩ những món đồ chơi với vẻ ngoài bắt mắt là không tốt cho trẻ (Ta đoán nó xuất xứ từ Trung Quốc vì trước đó báo chí cũng tốn nhiều mực cho vấn đề đó). Nhận định mọi thứ bằng định kiến, dựa vào cảm giác từ một vấn đề mà ta đã trải nghiệm trước đó và quy chuẩn cho bất cứ vấn đề nào đó có vẻ “giống” với vấn đề trước. Đặc biệt là, chúng ta thường có xu hướng đánh đồng mọi thứ mà ta chưa trải nghiệm với định kiến “không tồn tại cả hai”. Có nghĩa là, cô ấy đẹp nhưng sẽ không tốt, món ấy bắt mắt nhưng chưa chắc bền lâu, sách ấy nghe nói hay lắm nhưng chắc không có tính thực tiễn. Giọng văn truyền cảm hứng nhỉ(mang tính nghệ thuật), nhưng chắc sẽ không có ý nghĩa mấy đâu.(nội dung không thực tế)

“Giá trị nghệ thuật” và "giá trị nội dung" - khái niệm mà thời còn đi học ta vẫn nghe thầy cô giảng ra rả. Chúng ta thường cho rằng hai giá trị này bù trừ cho nhau. Nghĩa là, ta thường có cho rằng một chủ thể không thể dung hòa cả hai thứ. Chuyện không của riêng ai, ngay cả mình, lúc trước vẫn hay có định kiến với những bạn nữ xinh đẹp được nhiều người theo đuổi, cho rằng họ không tốt, cho đến khi tiếp xúc mới biết họ thân thiện, dễ thương đến nhường nào. Mình nghĩ những suy nghĩ tiêu cực ấy bắt nguồn từ câu tục ngữ “Tốt gỗ hơn tốt nước sơn”. Câu này không sai, nhưng thiếu. Ngày xưa, ông bà ta luôn tất bật với công việc đồng án, miếng ăn, miếng mặc túng thiếu, nên nhu cầu thị hiếu không cao. Thế nhưng, ngày nay, khi mọi thứ đã đủ đầy, vẻ đẹp hình thức mới được chú ý đến. Tất nhiên, chúng ta có thể có những ý kiến riêng, nhưng xã hội đang phát triển, không tiếp nhận kiến thức mới, chỉ có ta thiệt thòi. Thực tế là, không chỉ những người có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội, mình từng gặp rất nhiều người có thể vừa đảm việc nhà, vừa thành công trong công việc. Trên thị trường cũng rất nhiều sản phẩm vừa đáp ứng được nhu cầu thị hiếu, vừa đạt chất lượng cao. Thuở xưa, những bậc hiền nhân trong thời gian lui về ở ẩn, cuộc sống tuy không đủ đầy nhưng với cách nhìn cuộc sống bằng con mắt xinh đẹp, đã sáng tác ra những tác phẩm được đánh giá xuất sắc về cả “giá trị nghệ thuật” và “giá trị nội dung”, mình không lấy ví dụ nhưng chắc ai trong chúng ta cũng liệt kê ra được một danh sách những án văn, bài thơ nổi tiếng mà ta đã phân tích, nhỉ. Điều này cho thấy: Việc một cuốn sách có được cả hai “giá trị nội dung” và “giá trị nghệ thuật” là chuyện hoàn toàn có thể.

Chúng ta đều biết, một tác phẩm được đánh giá trên hai giá trị: Nội dung và nghệ thuật. Trong tiết Ngữ Văn, khi phân tích xong một tác phẩm, chúng ta phải xác định được hai giá trị đó. Vào tiết Văn cuối cùng phân tích bài “Việt Bắc” của Tố Hữu, mình mở sách giáo khoa, ngoáy cho xong phần đánh giá hai giá trị của tác phẩm. Thời ấy thì chưa nghĩ gì đâu, giờ mới thấy: Không có bất cứ sự so sánh chủ quan nào trong phần đánh giá cả. Sách giáo khoa chỉ đề cập những giá trị riêng của tác phẩm, kết luận những ý nghĩa mà đại đa số mọi người đều rút ra được, một cách khách quan nhất. Sở dĩ lấy ví dụ là “sách giáo khoa”, vì đây là loại sách được biên soạn với hệ thống kiến thức logic chặt chẽ nên mình có thể hoàn toàn dựa theo cách lập luận ấy để nói lên vấn đề này. Ý nghĩa cuối bài trong sách giáo khoa chính là một dạng hình thức “review”, cung cấp cho độc giả thông tin về giọng văn, nội dung cơ bản của tác phẩm dựa trên quy chuẩn được nhiều người tán thành. Tất cả những điều mà sách giáo khoa truyền đạt đều là những thứ chung chung. Vì với cảm nhận riêng của mỗi người, tác phẩm ấy có thể hay, nhận định đó có thể đúng, nhưng đôi khi, lại có ý kiến cho rằng, lối ví von đó vô lí quá hay cách truyền đạt kia không được mượt mà cho lắm. Cuối cùng, sách giáo khoa vẫn “đóng khung” những giá trị cơ bản, khách quan nhất, trong khi đó, một số người vẫn cứ tiếp tục lan truyền nhận định chủ quan về sách self-help mà vô tình làm tổn hại đến giá trị khách quan của nó.

Chúng ta là những cá thể riêng biệt. Không ai giống ai, quyển sách này có thể không phù hợp với bạn, nhưng nó có thể mang lại giá trị cho người khác. Dù quyết định lựa chọn sách để đọc là do tự thân quyết định, nhưng chắc hẳn là người khác sẽ xem xét ý kiến của bạn. Bạn có nghe nói tới hiệu ứng đám đông chứ? Mình nghĩ chắc hẳn vài năm trước có một bài phản đối sách self-help (đây là những bài viết mang tính tiêu cực) được mọi người chia sẻ rộng rãi, khiến chúng ta bắt đầu hoang mang nhìn những đầu sách phát triển bản thân trên kệ, bên cạnh đó, cũng có một số bài lập luận cho thấy rằng vấn đề là ở chúng ta, chứ không phải self-help (đây là những bài viết mang tính tích cực). Sau một loạt nguồn tin đó, có người vẫn giữ định kiến về self-help, có người mở lòng hơn với vấn đề này, chúng ta có sự thay đổi, mình cũng không thống kê được là số người ủng hộ việc tiếp thu self-help giảm, hay số người có ý kiến trái chiều về self-help tăng. Chắc ít ai buồn quan tâm về việc này để làm hẳn một bài khảo sát, nên, việc tham khảo ý kiến giữa người thân, bạn bè, hoặc trong các câu lạc bộ, hội nhóm,... sẽ được chúng ta áp dụng. Mỗi chúng ta, chỉ là một mắc xích nhỏ, các mối quan hệ và mạng xã hội liên kết chúng ta lại với nhau, tạo ra làn sóng truyền tai nhau rộng rãi, nên, nhắc lại, ta là một mắc xích nhỏ, nhỏ nhưng quan trọng.

“Chúng ta bé mọi trong một xã hội, trong một cộng đồng, nhưng vì chúng ta tồn tại trong xã hội, cộng đồng đó, nên chúng ta có sức ảnh hưởng lớn. Chúng ta không cần thiết là một người tạo ảnh hưởng trên mạng xã hội, nhưng tiếng nói của ta có thể lan truyền năng lượng” (Trác Thúy Miêu)

Bản thân mình, như mọi người, lướt thấy một bạn nói “Mình không tin self-help” cũng ái ngại nghĩ tới cuốn self-help mới mua. Do đó, đưa ra một lời nhận xét chủ quan về một quyển sách thì không sai, nhưng để lời nhận xét chủ quan của mình gây tổn hại tới giá trị khách quan của quyển sách ấy là sai. Vấn đề này xuất phát từ cảm nhận, nhận định riêng của mỗi người. Bạn có thể mạnh dạn chia sẻ quan điểm của bạn tới mọi người, chú ý tới lời nói của bạn một chút, dù vô tình, cũng đừng làm mất đi giá trị mà tác giả đã dày công nghiên cứu. Vì quyền lựa chọn là ở mỗi người, nhưng tâm lý chung, mọi người sẽ chú ý tới quyền lựa chọn của bạn.

“Trước khi lên tiếng, hãy biết nó sẽ là tiếng nói, hay chỉ là tiếng ồn, tiếng thét gào” (Trác Thúy Miêu)

[continue...]